Halka Arz Katılım Endeksi Nedir?

Şirketlerin borsada katılım bankalarına uygun davranması durumu, bu isimle anılır. Peki bu ne anlama gelir, halka arz katılım endeksi ne demektir? Öncelikle katılım endeksinin halka arzlara özel bir durum olmadığını vurgulamak gerekir. Borsada işlem görmekte olan tüm şirketler bu endeks için uygunluk veya uygun olmama durumlarını haizdir.

Burada katılım kelimesinin seçilmesinin özel bir nedeni olduğu görülebilir. Bildiğiniz gibi katılım bankaları faiz veya komisyon adı altında çalışmazlar. Farklı kriterlerde kâr payı gibi kavramlarla faaliyet gösterirler. Buna bağlı olarak da ülkemizde çok sayıda kişi faiz olmadığı için katılım bankalarıyla çalışmayı tercih ederler. Halka arz katılım endeksi dediğimizde de benzer bir durumla karşı karşıya geliyoruz. Çünkü endekste yer almanın şartları şöyle sıralanıyor:

• Şirketin faizden elde ettiği gelir ve sahip olduğu menkul değerlerinin, şirketin piyasa değerine olan oranı %30’un altında olması
• Şirketin kullanmış olduğu faiz içeren kredilerin, yine şirketin piyasa değerine göre oranı aynı şekilde %30’un altında olması
• Şirketin faiz ve türevleriyle elde ettiği kazançların, toplam kazançlarına oranı %5’in altında olması

Bu kriterleri karşılayan şirketler Borsa İstanbul’un katılım endeksine uygun hisseler listesinde yer alabilirler. Artık halka arzlara başvururken katılım endeksinde bulunup bulunmadığı bilgisinin, hangi kriterlere göre belirlendiği biliyorsunuz.

Halka Arz Katılım Endeksi Dinen Caiz Mi?

Genel kabul, katılım endeksinde yer alan şirketlerin İslam’a uygun olduğu yönündeydi. Bu konuda çeşitli söylemler bulunmaktadır. Halka arz caiz mi başlıklı yazımızda bu konuyu etraflıca incelemiştik. Buradan elde ettiğimiz sonuç ise halka arz katılım endeksi şartlarını taşıyorsa dinen caiz olduğuna ilişkindi. Buradaki tek kriter ise katılım bankaları veya faizle çalışmalarından ibaret değildi. Yukarıdaki şartlara ek olarak, katılım endeksinde yer alan şirketlerin faaliyet göstermediği alanlar da yine dine uygunluğuyla yakından ilişkilidir:

• Faizle yürütülen finansal işlemler (ticaret, aracılık, hizmetler vb.)
• Domuz eti içeren gıdaların ticareti
• İçki, şans oyunları ve kumar faaliyetleri
• Turizm ve eğlence gibi sektörlerde gösterilen faaliyetler
• Altın, döviz gibi değerlerin vadeli ticareti
• Silah ve tutun mamulleri içeren ticari faaliyetler

katılım endeksine uygunluğunu bozan hallerdir. Yani bir şirket yukarıdaki faaliyetlerden biri veya birkaçı içerisinde bulunuyorsa katılım endeksine uygun değildir olarak işaretlenir. Bu da bu şirketlerin dine uygun olmadığı fikrini destekler yapıdadır.